ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΠΑΛΑΙΟΥ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ ΔΗΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ
Το έργο της αποκατάστασης και ανάδειξης του υπάρχοντος παραδοσιακού ελαιοτριβείου που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Δημοτικού Διαμερίσματος Ελαιώνα εντάχθηκε και χρηματοδοτήθηκε από την Κοινοτική Πρωτοβουλία LEADER plus.
Το ελαιοτριβείο κατασκευάσθηκε το έτος 1870 από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της εκκλησίας του χωριού, Αγίου Νικολάου και του τότε Μητροπολίτη Σερρών. Κατά το έτος 1930, η διαχείρισή του παραχωρήθηκε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού, όπου την ευθύνη την είχε ο δάσκαλος μαζί με τη σχολική επιτροπή. Εξυπηρετούσε τις ανάγκες των ελαιοπαραγωγών του Ελαιώνα (υπολογίζονται σε 18.000 ελαιόδενδρα στην περιοχή του χωριού) αλλά και των γύρω περιοχών (Ορεινή, Βροντού, Μετόχι, Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου) και επεξεργάζοντας ετησίως 100 τόνους ελιάς. Λειτουργούσε με τη βοήθεια του νερού των άφθονων πηγών που υπάρχουν στην περιοχή. Για το λόγο αυτό το προτιμούσαν πολλές οικογένειες, μια που το κόστος εξαγωγής του λαδιού ήταν φθηνό και οι συνθήκες επεξεργασίας ήταν υγιεινές. Ο χρόνος της συγκομιδής κρατούσε από το τέλος Νοεμβρίου μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. Γύρω στα 1975, δημιουργήθηκε καινούργιο ηλεκτροκίνητο ελαιοτριβείο από ιδιώτη με αποτέλεσμα το παραδοσιακό υδροκίνητο ελαιοτριβείο να έλθει σε αχρησία. Σήμερα στο εσωτερικό του βρίσκεται όλος ο εξοπλισμός που απαιτούνταν για τη λειτουργία του (μυλόπετρες, δεξαμενές, πιεστήριο ή αλλιώς ¨μέγγενη¨) ενώ στο εξωτερικό του μέρος βρίσκεται η φτερωτή του νερού. Η στέγη του έχει καταρρεύσει καθώς και ένα μεγάλο τμήμα από τη λιθοδομή των περιμετρικών τοίχων.
Το έργο δημοπρατήθηκε το Μάιο του 2007. Κατασκευάσθηκε από τον ανάδοχο Καφεστίδη Α. Αναγνώστη με συμβατικό προϋπολογισμό 133.884,06 €. Οι εργασίες που εκτελέστηκαν ήταν οι εξής:
- Καθαίρεση της λιθοδομής των τοίχων όπου κρίνεται απαραίτητο και ανακατασκευή τους
- Ανακατασκευή της στέγης. Θα χρησιμοποιηθούν τοπικά υλικά ενώ θα ακολουθηθούν οι όροι δόμησης για το συγκεκριμένο οικισμό (ΦΕΚ 464/25.5.1987)
- Συντήρηση του υπάρχοντος μηχανολογικού εξοπλισμού, σύνδεση της φτερωτής
- Διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου (διαμόρφωση εξωτερικών χώρων, φωτισμός, φυτεύσεις)
- Βελτίωση οδού πρόσβασης
- Προμήθεια εξοπλισμού υποδοχής επισκεπτών
- Προμήθεια προθηκών για τα προϊόντα και κορνιζών για τις φωτογραφίες
- Προμήθεια και τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού θα αναλάβει να συγκεντρώσει παλαιό φωτογραφικό υλικό σχετικό με την παραγωγή του λαδιού σε όλα τα στάδια, θα είναι υπεύθυνος για την αρχειοθέτησή του και την τοποθέτηση – προβολή του. Επίσης θα φροντίσει για τη συγκέντρωση αντιπροσωπευτικών τοπικών προϊόντων, την αναγραφή πληροφοριών για τον τρόπο παρασκευής τους και επίσης για την τοποθέτησή τους στο χώρο. Έτσι συνολικά μέσα στο χώρο του ελαιοτριβείου (143,52 τ.μ.) θα υπάρχουν τρεις ενότητες, η ενότητα με το φωτογραφικό υλικό, η αναπαράσταση της διαδικασίας με τη βοήθεια του υπάρχοντος εξοπλισμού και τέλος, η γνωριμία με τα ίδια τα προϊόντα. Τέλος, στο εξωτερικό χώρο του κτίσματος έχει διαμορφωθεί ένα φιλόξενο περιβάλλον με παγκάκια και φυτεύσεις για την ξεκούραση των επισκεπτών.
Η ελιά
<<Μέγιστον αγαθόν προς πάσαν του βίου θεραπείαν ο της ελαίας καρπός>>
Σόλων
Στην αρχαιότητα η ελιά θεωρούνταν από τους Αθηναίους δένδρο ιερό , δώρο της θεάς της σοφίας . Για χιλιάδες χρόνια το λάδι αποτέλεσε βασική τροφή των ανθρώπων και πηγή φωτισμού . Με αυτό παρασκευάζανε καλλυντικά , τα αιθέρια έλαια . Με τα κλωνάρια της στεφάνωναν τους νικητές των αγώνων , και με τα φύλλα της στόλιζαν τους βωμούς των θεών.
Οι παραδόσεις τη θέλουν να συνδέεται με όλες σχεδόν τις γυναίκες θεότητες της βλάστησης και της γονιμότητας . Ο καρπός της ελιάς , βασικό μέρος της καθημερινής διατροφής στην πατρίδα μας και το προιόν του , το λάδι , θεμελιώδεις τελετουργικό υλικό , είναι για τους έλληνες <<σεπτά>>, δηλαδή σεβάσμια , αξιοσέβαστα .
Η ελιά στη μακρόχρονη παρουσία της αποτέλεσε και αποτελεί σύμβολο της ειρήνης , της συνδιαλλαγής , της νίκης , της αρετής , της γαλήνης , της συμφιλίωσης , πηγή ζωής , χαράς , φωτός , πολιτιστικής ανάπτυξης . Ο ρόλος της είναι κάτι περισσότερο από ουσιαστικός στην οικονομική ιστορία της ανθρωπότητας , της τέχνης και του λόγου.
Η ελιά ένα δένδρο τόσο καθημερινό μα και όσο αγνό συμπυκνώνει μνήμη και μόχθους ανθρώπων, αγαθές παρεμβάσεις στη φύση , κυρίως ισορροπία ανάμεσα στο πρόσκαιρο και στο αιώνιο , τον άνθρωπο και τη ζωή .
Οι ελιές συνθέτουν σχεδόν το σύνολο του ελληνικού τοπίου από τις υπώρειες των βουνών ως την άκρη της θάλασσας . Μολονότι η Μακεδονία και ο νομός Σερρών δεν θεωρείται περιοχή , όπου κατεξοχήν καλλιεργούνται ελιές και παράγεται λάδι , ωστόσο , αρχαία ευρήματα {΄Αργιλος} εργαστήρια των Μονών {Ι .Μ. Τιμίου Προδρόμου} ονόματα χωριών {Ελαιώνας } ελαιώνες {στην Αλιστράτη , την Κερκίνη} καθιστούν την παρουσία της ελιάς και του κόσμου της , συνεχή και αδιάλειπτη στο πέρασμα του χρόνου , λέγεται άλλωστε πως <<το μεσογειακό τοπίο τελειώνει εκεί που φυτρώνει το τελευταίο ελαιόδενδρο>>.
Ελαιώνας
Πέντε χωριά σε ολόκληρη την Ελλάδα φέρουν αυτό το όνομα . Το παλιότερο όνομά του ήταν <<Ντουντλή>> ή <<Δουτλή>> . Κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο τον 14ο αιώνα αναφέρεται ως <<Γόριανη>>. Πρόκειται για ένα από τα πλέον γραφικά και αξιόλογα θέρετρα των Σερρών . Απέχει από την πόλη μόνο 9 χλμ. και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 400μ.
Η ιστορία της περιοχής του Ελαιώνα η οποία χάνεται στα βάθη των αιώνων , κινείται σχεδόν παράλληλα με αυτήν της πόλης των Σερρών . Αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία βρέθηκαν στην περιοχή ενισχύουν την άπόψη αυτή. Οι ανασκαφές δεν έχουν ακόμη προχωρήσει σε βάθος και στο μέλλον τα ευρήματα που θα έρθουν στο φως ίσως διαφωτίσουν περισσότερο για την ιστορία του τόπου.
Τα ελαιόδεντρα που θα συναντήσει ο επισκέπτης πριν ακόμα φθάσει στην είσοδο του Ελαιώνα κουβαλούν πάνω τους πολλά χρόνια ζωής. Είναι άλλωστε η πρώτη εντυπωσιακή εικόνα που θα αντικρίσει. Στην γραφική πλατεία του χωριού υπάρχουν ταβέρνες και παραδοσιακά καφενεία τα οποία σκιάζουν αιωνόβια πλατάνια . Τα δροσερά νερά που κυλούν ελεύθερα και το θαυμάσιο κλίμα , κάνουν το χωριό αγαπημένο προορισμό των Σερραίων κατά τους μήνες του καλοκαιριού. Στο πρόσφατο παρελθόν , ο Ελαιώνας αποτελούσε έναν από τους κατεξοχήν παραθεριστικούς τόπους των κατοικιών των Σερρών.
Εξαιρετικό ενδιαφέρον από αρχιτεκτονική κυρίως άποψη , παρουσιάζει ο ναός του Αγίου Νικολάου , ο οποίος κτίσθηκε τον 12ο αιώνα . Ανήκει στον τύπο του εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο και ειδικότερα στην κατηγορία των τετρακιόνιων. Βρίσκεται στο κέντρο της πλατείας του χωριού .
Στον Ελαιώνα ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να δει παλιές εγκαταστάσεις ελαιοτριβείων , αλλά και σύγχρονα ελαιοτριβεία εν λειτουργία . Μπορεί ακόμη να παρακολουθήσει τη διαδικασία παραγωγής του λαδιού, αλλά και αν το θελήσει να το γευτεί στην <<πηγή>> του.
“ The olive is the greatest good for every life treatment”
Solon
In antiquity Athenians considered the olive as a holy tree, a gift of the goddess of wisdom . For thousands of years the oil constituted a basic food of human beings and a source of lighting . With this they compounded cosmetics , the essential oils. The winners were crowned with its branches, while its leaves decorated the gods altars .
The traditions want it to be connected with almost all the female deities of vegetation and fertility . The olive , main part of the daily nutrition in our country and its product, the oil , a fundamental ritual material , is venerable for the Creeks.
The olive in its long –lasting presence constituted and still constitutes a symbol of peace , of settlement , of victory , of virtue , of tranquility , of reconciliation , a source of life , of joy , of light and of cultural development . Its role is more than important in the economic history of the humanity , of art and of speech.
The olive , a daily and the same time pure tree , compresses the human memory and hard works , the virtuous interventions in the nature and mainly the balance between the passing and the eternal , the man and the animal .
The olives compose almost the total of the Greek landscape from the foot of the mountains to the edge of the sea . Although Macedonia and the region of Serres aren:t considered as characteristic areas of olive plantation and oil production ancient finding {Argilos}, workrooms of Monasteries {Holy Monastery of Saint John Prodromos} , names of villages {Elaionas} and olive groves {in Alistrati and Kerkini} make the presence of the olive and of its world continuous and incessant in the passage of time besides , it is said that the Moditerranean scenery ends where the last olive tree grows.
Elaionas
In the whole Greece there are five villages with the name Elaionas , its old name was “ Doudli” or “Doutli”, During the late Byzantine period in the 14th century it is referred as “Goriani” It is one of the picturesque and remarkable resorts of Serres . It is only 9 km away from the city and it is built 400 m above sea leven
The history of the area of Elaionas which is lost in the depths of time moves almost in parallel with the one of Serres . Archaeological findings that were found in the area reinforce this point of view . The excavations aren’t yet proceeded in depth and in the future the findings that will be brought to light may clear up more the history of the area.
The olive trees that the visitor may meet before entering in Elaionas bear many years of life . Besides it is the first impressive picture that he /she will see. In the scenic square of the village there are taverns and traditional coffee houses shaded by perennial plane trees . The cool waters that flow free and the marvelous climate render the village as the favorite destination of the people of Serres during the summer. In the recent past Elaionas constituted one of the characteristic holiday places of the inhabitants of Serres.
The church of Saint Nikolaos , which was built in the 12 th century an exceptional interest of architectural point of view. It belongs to the registered cruciform type with dome and particularly to the category of four-pillars.
It is situated in the center of the villages square.
In Elaionas the visitor has the opportunity to see many facilities of oilpresses , but also modem oilpresses in function Moreover the visitor may watch the process of the oil production and he /she may taste it in its “source”.
Στο αγρόκτημα Ελαιώνα καλλιεργούνται επί εκτάσεως 1500 στρεμμάτων 20000 ελαιόδεντρα.
Η ηλικία των 4000 ελαιοδέντρων είναι περίπου 200-300 ετών .
Τα ελαιόδεντρα είναι κατά βάση ξερικά.
Οι ποικιλίες είναι πετροελιά ασπροελιά μαυροελιά Αρβανίτικια (οι ποικιλίες αυτές γίνονται μόνο στην περι
οχή του Ελαιώνα ) και Χαλκιδικής Άμφισσας κλπ
Το Ελαιοτριβείο κτίσθηκε κατά το 1870 από ανθρώπους της Εκκλησίας του χωριού( Εκκλησιαστική Επιτροπή Αγίου Νικολάου) και του Μητροπολίτη Σερρών. Το 1930 η διαχείριση του παραχωρήθηκε στο Δημοτικό Σχολείο για να μπορεί να αντιμετωπίσει τα πολλά έξοδά του. Έκτοτε παρέμεινε στο Σχολείο.
Αργότερα έκλεισε το Σχολείο λόγω έλλειψης μαθητών και το ελαιοτριβείο εγκαταλήφθηκε στο έλεος του Αγίου Νικολάου και των καιρικών συνθηκών.
Το πρώτο πρωτόγονο ελαιοτριβείο κτίσθηκε από τότε που έγινε γνωστή η χρήση του λαδιού ως θρεπτική ουσία και ως καύσιμη ύλη. Βελτιώθηκε όταν εφευρέθηκε η χρήση του νερού στην κίνηση του τροχού.(από τους αρχαίους Έλληνες, ή από τους Ρωμαίους ).
2 Ποιος το λειτούργησε
Το Λιοτρίβι του χωριού ήταν καθαρά έργο της Εκκλησίας (Πατριαρχείο Κων/λεως Μητροπολίτη Σερρών, Εκκλησιαστική Επιτροπή Ελαιώνα) διότι τότε δεν υπήρχαν άλλες αρχές εκτός από αυτόν.
Η διαχείριση στην αρχή γινόταν από την Εκκλησία στη συνέχεια γινόταν πλειοδοτική διαγωνισμοί και τα χρήματα παρεδίδοντο σ΄αυτήν.
Αργότερα δωρίθηκε στο Δημοτικό Σχολείο και την ευθύνη λειτουργίας ανέλαβε ο δάσκαλος με την σχολική Επιτροπή.
Στη συνέχεια υπέστη κάποιες βλάβες, των οποίων το κόστος ήταν αρκετό και σιγά- σιγά , αργά-αργά εγκαταλείφθηκε .
Το κλείσιμο του Σχολείου λόγω έλλειψης μαθητών και η απουσία υπεύθυνου δασκάλου και Σχολικό Εφορίας επέφερε την ολοκληρωτική εγκατάλειψη .
Η κατασκευή και η δημιουργία σύγχρονου ιδιωτικού βιομηχανικού ελαιοτριβείου από τον Κ. Μούσα κάτοικο Ελαιώνος, συγκέντρωσε τον ελαιόκαρπο όλων των ελαιοπαραγωγών.
3 Ποιες οι εργασίες (περιγραφή των εργασιών των μηχανημάτων)
Συλλογή από τα ελαιόδεντρα του ελαιοκάρπου με ταυτόχρονο κλάδεμα , λίπανση και καταπολέμηση ασθενειών.
Η συλλογή άρχιζε Νοέμβριο και τελείωνε Δεκέμβριο, και ήταν ημέρες πανηγύρεως, χαράς και πλήρους απασχόλησης.<<οι ελιές δεν ξεχνιούνταν στα δέντρα.>>.
Β)Μεταφορά ελαιοκάρπου μέσα σε κοφίνια ή τσουβάλια στο ελαιοτριβείο.
Γ)Παραλαβή ελαιοκάρπου Ο ελαιόκαρπος μεταφερόταν στο ελαιουργείου, ζυγιζόταν και έπαιρνε σειρά για επεξεργασία και για να γνωρίζουν την αποδοτικότητα.
Δ) Πλύσιμο Η πλύση γινόταν σε μια δεξαμενή που υπήρχε στο ελαιοτριβείο (πλυντήριο), ή σε σιδερένια βαρέλια με τρύπες ή σε καλάθια.
Έχει ιδιαίτερη σημασία το πλύσιμο για την ποιότητα του λαδιού , γιατί απομακρύνει ξένες ύλες που μεταφέρει ο καρπός (σκόνη, χώματα) και εμποδίζει έτσι το σχηματισμό αλκολογαιωδών μειγμάτων κατά το διαχωρισμό.
Στο πλύσιμο γινόταν και αποφύλλωση. Η απομάκρυνση των φύλλων επιβάλλεται, γιατί η παράνομη και η σύνθλιψη μαζί με τον καρπό, έχει σαν αποτέλεσμα να αποκτά το λάδι πικρή γεύση και να εμπλουτίζεται με μεγάλη ποσότητα χλωροφύλλης η οποία επιδρά αρνητικά στην προστασία της ποιότητας.
Ε) Σπάσιμο(έκθρυψη )Άλαβμα (άλεση ελαιοκάρπου) Η εργασία αυτή αποτελούσε το πρώτο κύριο στάδιο της εξαγωγής του λαδιού .Γινόταν μέσα σε μια κυκλική τσιμεντένια λεκάνη αλώνι μέσα στην οποία στρεφόταν μια μυλόπετρα (λιθάρι). (Υπάρχουν στο χωριό).
Το σπάσιμο γινόταν από την μυλόπετρα κυλινδρικού σχήματος από γρανίτη> Η πέτρα περιστρεφόταν γύρω από ένα μεταλλικό, κεντρικό, πάνω σε σταθερή βάση άξονα. Ο άξονας είχε ένα ξυστήρι για να σπρώχνει τις ελιές κάτω από τη μυλόπετρα.
Η κίνηση του συνόλου του μηχανισμού ήταν υδραυλική (με τη δύναμη του νερού).
Η περιστροφή της μυλόπετρας (ελαιόλιθος) γινόταν με κανονικό ρυθμό ώστε να επιτυγχάνεται ταυτόχρονα σπάσιμο του ελαιοκάρπου και μερική μάλαξη της ελαιοζύμης.
Η μυλόπετρα μετά από περιστροφή 40-50΄λεπτών περίπου ολοκλήρωνε το άλεσμα 150-200 κιλών Ελαιοκάρπου.
Ζ) Άλεσμα Μετά το άλεσμα η πολτώδης μάζα ετοποθετείτο μέσα σε τρίχινους σάκους, ισόποση. Οι σάκοι γεμάτοι πολτό τοποθετούνταν ο ένας επάνω στον άλλο στη “μέγγενη (πιεστήριο). Σχηματιζόταν από τα σακιά μια στήλη από 14-18 σάκους. Η δόση της ελαιοζύμης ήταν ισοβαρής . Ανά 3-4 σάκους τοποθετούσαν και ένα κενό σάκο. Αυτό εξασφάλιζε ομοιομορφία στη κατανομή της πίεσης και αποφεύγονταν εκτροπή του φορτίου, επιτυγχάνονταν καλύτερη εξαγωγή λαδιού.
Το σφύξιμο του πιεστηρίου γινόταν με τα χέρια.
Η εφαρμογή της πίεσης για την εξαγωγή του λαδιού χρονολογείται από τότε που άρχισε η καλλιέργεια της ελιάς από τον άνθρωπο. Η πίεση, η πιεστική δύναμη μεταδιδόταν με τον μηχανισμό της μέγγενης.
Η πίεση γινόταν αργά-αργά (βαθμίδον) μέχρις ότου παύσει (σταματήσει) να ρέει, να βγαίνει από τα σακιά ΕΛΑΙΟΝ (υγρά).
Για την καλύτερη ή ευκολότερη εξαγωγή λαδιού την ώρα της πίεσης ρίχνουν ζεστό νερό. Αυτό διευκόλυνε την εκροή του λαδιού αλλά και αύξανε την απόδοση.
Το λάδι από την πίεση έρεε από το πιεστήριο σε μια δεξαμενή (γούρνα) από τσιμέντο.
Εκεί το Ελαίων επέπλεε , διαχωρίζονταν (σε ξεχωριστή γούρνα ) και συλλέγετο σε ειδικά δοχεία (πιθάρια, ασκούς, τενεκέδες κλπ) ο πολύτιμος χυμός της ελιάς.
Ο χωρισμός του λαδιού από το νερό γινόταν πολύ γρήγορα για να μην αλλοούται η ποιότητα του ελαίου.
ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΙΟΝ ΜΟΝΟ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΗΛΑΔΗ ΣΥΜΠΙΕΣΕΩΣ (βγαίνει σαν χυμός φρούτου και είναι τέτοιος)
Η) Διαχωρισμός Πυρήνα. Μετά τον χωρισμό του Ελαίου από τους ελαιοπυρήνες (στη μέγγενη) οι ελαιοπυρήνες αδειάζονταν από τους σάκους ξεχωριστά για να ξαναχρησιμοποιηθούν οι σάκοι για νέα έκθλιψη.
Ο περαιτέρω λεπτομερής διαχωρισμός του ελαίου από διάφορα άλλα υγρά γινόταν με μετάγγιση σε άλλα δοχεία. Η μέγγενη ήταν από ανοξείδωτο χάλυβα ή στέρνα χτιστή με τσιμέντο.
Οι πυρήνες (κούσπα) χρησιμοποιούνταν για καύσιμη ύλη ή κοπριά στα χωράφια.
Θ). Αποθήκευση του ελαιολάδου
Ο βαθμός αλλοίωσης του λαδιού εξαρτάται από τις συνθήκες αποθήκευσης.
1 Ιστορικό (Τρόποι επεξεργασίας)
1) Το 1909 Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου εις το Ναό του Αγίου Νικολάου του χωριού μεταξύ των άλλων λέγει στους εκκλησιαζόμενους Ελαιωνίτες …. Όπως καταστεί τις κάτοχος εκλεκτών φαγώσιμων ελαίων , ανάγκη να περισυλλέξει τον ελαιοκάρπων αυτού εγκαίρως , εν τη ακμή της ωριμότητας του , να απαλλάξει αυτόν οποιασδήποτε ακαθαρσίας δια του πλυσίματος και να φέρει αυτόν αμέσως μετά την συγκομιδή εις το ελαιοτριβείον του χωριού προς εξαγωγή του ελαίου.
(απόσπασμα από Κώδικες Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου/ 1909).
2) Όταν μαζευτούν οι ελιές , πλένονται πρώτα σε μια στέρνα και αφού συγκεντρωθεί ποσότητα για ένα στάμα (ποσότητα ενός πιεστηρίου), τις ρίχνουν μέσα στις πέτρες που τις περιστρέφουν με το νερό και τις συνθλίβουν. Τον πολτό τον βάζουν μέσα σε πανιά και τα φέρνουν στο κατάεργο (πιεστήριο) για το στράγγισμα. Το νεόβγαλτο λάδι από τις λύμπες μεταφέρεται σε μεγάλα πιθάρια , που βρίσκονται σε ιδιαίτερη αποθήκη κάτω από τοξωτά κουφώματα του τοίχου, μισοχωμένα στο έδαφος. Οι ελιές που είναι για φάγωμα με τον ίδιο τρόπο, στον ίδιο χώρο.
(Κώδικες Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου/1872)
Συγκροτημένοι σε ομάδες τον ταιφά οι γυναίκες οι αγρότισσες (με το μαντίλι σφικτά δεμένο στο κεφάλι, ή μαντίλα που άφηνε ελεύθερα μόνο τα μάτια και τη μύτη), με οδηγό τον άνδρα , αφεντικό , πατέρα ξεκινούσαν από τα χαράματα για τα ελιοχωράφια , βαδίζονται ώρα πολύ , ώσπου να φτάσουν στα λιόδεντρα και να γυρίσουν με το πέσιμο του ήλιου στην πολύτεκνη οικογένεια που περίμενε τις φροντίδες της νοικοκυρούς….
(Γράφει ο μακαρίτης δάσκαλος του χωριού Παπαωλίου/1924)
Η κατεργασία της ελιάς μέχρι να δώσει το λάδι ήταν το δεύτερο μεγάλο βήμα μετά την καλλιέργεια.
Μια απλή πέτρινη λεκάνη όπου θα κοπάνιζαν με άλλη πέτρα τον καρπό……(Έτσι έβγαινε το λάδι στην αρχαιότητα στο χωριό , .έλεγε στους μαθητάς ο δάσκαλος Παπαωλίου θυμάται ο τότε μαθητής και τώρα γέροντας Ηλίας Θεοδωρίδης.).
Ο ελαιοπαραγωγός κάτοικος ΕΛΑΙΩΝΑ μας περιγράφει τις εργασίες , <<Για να φθάσει το ελαιόλαδο από το δέντρο στο τραπέζι μας μεσολαβεί μια πολύμορφη και πολύμοχθη διαδικασία που αρχίζει με την καλλιεργητική φροντίδα όπως π.χ. σωστή επιλογή δέντρων ελιάς φύτεμα ,πότισμα, βοτάνισμα, λίπανση, κλάδεμα, μάζεμα. Μετά το μάζεμα ακολουθεί η μεταφορά. Ο καρπός μπαίνει σε σακιά κοφίνια για να μεταφερθεί στο ελαιοτριβείο .
Τρίτη φάση η έκθλιψη η συνθλιβή το λάδι και η αποθήκευση………..>>
(χωρικός Θεόδωρος Φωτιάδης)
Αν κλείσει για πάντα το ιστορικό θρησκευτικό Ελαιοτριβείο θα κοιμηθούν και οι χωρικοί θα μείνουν έξω στο σκοτάδι όπως οι πέντε παρθένες της παραβολής των Δέκα Παρθένων του Ευαγγελίου……
Χιλιάδες λυχνάρια λίθινα ή πήλινα ή ασημένια ή μεταλλικά θα ανασυρθούν από τα υπόγεια από τα νεκροταφεία και θα διαμαρτυρηθούν…………….
4 ΠΟΣΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΣΕ
« κάθε κορμός ελιάς κρύβει μέσα του τον πόνο του αδικημένου αγρότη»
α) Εξυπηρετούσε τις 250 οικογένειες του χωριού
β) Την παραγωγή του Μοναστηριού του Τιμίου Προδρόμου (100000 κιλά ελιές)
γ) Την παραγωγή σχεδόν ολόκληρου του Νομού Σερρών μέρος της παραγωγής Καβάλας αλλά και Χαλκιδικής (200000 κιλά ελιές)
δ) Ήταν ευρύτερα γνωστό και εξυπηρετούσε πολλές οικογένειες διότι ήταν υδροκίνητο το κόστος εξαγωγής λαδιού χαμηλό και οι συνθήκες επεξεργασίας υγιεινές.
Ε) Η ελαιοκαλλιέργεια απασχολεί γύρω στους 600 αγρότες στο χωριό και αποτελεί τη βασική γεωργική δραστηριότητα. Η παραγωγή λαδιού ανέρχεται σε 200τόννους λαδιού περίπου. Η αξία της παραγωγής καλύπτει το 50% των αναγκών διατροφής των κατοίκων και η οικονομία στηρίζεται στην ελιά.
Ο αριθμός των ελαιόδεντρων είναι 18000 και συνεχώς αυξάνεται και είναι μεγάλης ποικιλίας.