Το έτος 2009 άνοιξε για πρώτη φορά «τις πύλες» του στο κοινό το παλαιό ελαιοτριβείο του ΕΛΑΙΩΝΑ ΔΗΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ μετά από τις εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξής του με συνχρηματοδότηση από την Κοινοτική Πρωτοβουλία LEADER plus, με αφορμή το γεγονός της δράσης «ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ».
Το λιθόκτιστο ελαιοτριβείο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Δημοτικού Διαμερίσματος Ελαιώνα και η χρήση του πλέον είναι μουσειακή.
Το ελαιοτριβείο αυτό κατασκευάσθηκε το έτος 1870 από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της εκκλησίας του χωριού, Αγίου Νικολάου και του τότε Μητροπολίτη Σερρών. Κατά το έτος 1930, η διαχείρισή του παραχωρήθηκε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού, όπου την ευθύνη την είχε ο δάσκαλος μαζί με τη σχολική επιτροπή. Εξυπηρετούσε τις ανάγκες των ελαιοπαραγωγών του Ελαιώνα (υπολογίζονται σε 18.000 ελαιόδενδρα στην περιοχή του χωριού) αλλά και των γύρω περιοχών (Ορεινή, Βροντού, Μετόχι, Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου) και επεξεργάζονταν ετησίως 100 τόνους ελιάς. Λειτουργούσε με τη βοήθεια του νερού των άφθονων πηγών που υπάρχουν στην περιοχή. Για το λόγο αυτό το προτιμούσαν πολλές οικογένειες αφού το κόστος εξαγωγής του λαδιού ήταν φθηνό και οι συνθήκες επεξεργασίας ήταν υγιεινές. Ο χρόνος της συγκομιδής κρατούσε από το τέλος Νοεμβρίου μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. Γύρω στα 1975, δημιουργήθηκε καινούργιο ηλεκτροκίνητο ελαιοτριβείο από ιδιώτη με αποτέλεσμα το παραδοσιακό υδροκίνητο ελαιοτριβείο να έλθει σε αχρησία.
Σήμερα στο εσωτερικό του βρίσκεται όλος ο εξοπλισμός που απαιτούνταν για τη λειτουργία του (μυλόπετρες, δεξαμενές, πιεστήριο ή αλλιώς ¨μέγγενη¨) ενώ στο εξωτερικό του μέρος βρίσκεται η φτερωτή του νερόμυλου. Έτσι σχεδιάστηκε ώστε μέσα στο χώρο του ελαιοτριβείου στα 143,52 τ.μ. να υπάρχουν τρεις ενότητες, η ενότητα με το παλαιό και νέο φωτογραφικό υλικό, η αναπαράσταση της διαδικασίας με τη βοήθεια του υπάρχοντος εξοπλισμού και τέλος, η γνωριμία με τα ίδια τα προϊόντα.
Στον εξωτερικό χώρο του κτίσματος έχει διαμορφωθεί ένα φιλόξενο περιβάλλον με παγκάκια και φυτεύσεις για την ξεκούραση των επισκεπτών.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ
Κ. Ιωάννη Πεχλιβανίδη
Η ύπαρξη της ελιάς και η καλλιέργειά της στην Ελλάδα χάνεται στο χρόνο. Από αρχαιοτάτων χρόνων, η ελιά εμφανίζεται στους μύθους, στις παραστάσεις και στην ιστορία της Ελλάδας. Η ζωή και ο πολιτισμός μας, επομένως είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ελιά, η οποία ανέκαθεν αποτελούσε σύμβολο ειρήνης, ευημερίας, γονιμότητας και ευφορίας.
Η αποκατάσταση και η ανακατασκευή του υπάρχοντος παραδοσιακού ελαιοτριβείου, το οποίο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του δημοτικού διαμερίσματος Ελαιώνα Σερρών, αλλά και η ανάδειξή του σε Μουσείο Ελιάς, το οποίο έχει ως κύριο σκοπό να αναδείξει τον πολιτισμό, τις τεχνικές και μεθόδους παραγωγής ελαιολάδου, αποτελεί απόδειξη της αναγκαιότητας διαφύλαξης των παραδοσιακών ελαιοτριβείων και κυρίως συνειδητοποίηση της συσχέτισης ελιάς – πολιτισμού.
Το Μουσείο Ελιάς στον Ελαιώνα Σερρών φιλοδοξεί, πλην του κύριου σκοπού και της αποστολής του, να υλοποιεί μία σειρά από εκπαιδευτικά προγράμματα και δραστηριότητες, τα οποία έχουν ως στόχο τη γνωριμία, κυρίως των παιδιών, με το Μουσείο και το αντικείμενό του αλλά και την ανάδειξη της συγκεκριμένης περιοχής.
